تبلیغات
زبان فارسی - زندگی نامه حافظ

زندگی نامه حافظ

نویسنده :پویا لطفیان
تاریخ:پنجشنبه 13 بهمن 1390-09:45 ب.ظ

حافظ شیرازی، شمس الدین محمد

(سال و محل تولد: 726 هـ.ق- شیراز ، سال و محل وفات: 791 هـ.ق- شیراز)

شمس الدین محمد حافظ ملقب به خواجه حافظ شیرازی و مشهور به لسان الغیب از مشهورترین شعرای تاریخ ایران زمین است که تا نام ایران زنده و پا برجاست نام وی نیز جاودان خواهد بود.

با وجود شهرت والای این شاعران گران مایه در خصوص دوران زندگی حافظ بویژه زمان به دنیا آمدن او اطلاعات دقیقی در دست نیست ولی در حدود سال 726 ه.ق در شهر شیراز به دنیا آمد است.

اطلاعات چندانی از خانواده و اجداد خواجه حافظ در دست نیست و ظاهراً پدرش بهاء الدین نام داشته و در دوره سلطنت اتابکان فارس از اصفهان به شیراز مهاجرت کرده است. شمس الدین از دوران طفولیت به مکتب و مدرسه روی آوردو آموخت سپری نمودن علوم و معلومات معمول زمان خویش به محضر علما و فضلای زادگاهش شتافت و از این بزرگان بویژه قوام الدین عبدا... بهره ها گرفت.

خواجه در دوران جوانی بر تمام علوم مذهبی و ادبی روزگار خود تسلط یافت.

او هنوز دهه بیست زندگی خود را سپری ننموده بود که به یکی از مشاهیر علم و ادب دیار خود تبدل شد. وی در این دوره علاوه بر اندوخته عمیق علمی و ادبی خود قرآن را نیز کامل از حفظ داشت و از این روی تخلص حافظ بر خود نهاد.

دوران جوانی حافظ مصادف بود با افول سلسله محلی اتابکان فارس و این ایالات مهم به تصرف خاندان اینجو در آمده بود. حافظ که در همان دوره به شهرت والایی دست یافته بود مورد توجه و امرای اینجو قرار گرفت و پس از راه یافتن به دربار آنان به مقامی بزرگ نزد شاه شیخ جمال الدین ابواسحاق حاکم فارس دست یافت.

دوره حکومت شاه ابواسحاق اینجو توأم با عدالت و انصاف بود و این امیر دانشمند و ادب دوست در دوره حکمرانی خود که از سال 742 تا 754 ه.ق بطول انجامید در عمرانی و آبادانی فارس و آسایش و امنیت مردم این ایالت بویژه شیراز کوشید.

حافظ از لطف امیرابواسحاق بهره مند بود و در اشعار خود با ستودن وی در القابی همچون (جمال چهره اسلام) و (سپهر علم وحیاء) حق شناسی خود را نسبت به این امیر نیکوکار بیان داشت.

پس از این دوره صلح و صفا امیر مبارزه الدین مؤسس سلسله آل مظفر در سال 754 ه.ق بر امیر اسحاق چیره گشت و پس از آنکه او را در میدان شهر شیراز به قتل رساند حکومتی مبتنی بر ظلم و ستم و سخت گیری را در سراسر ایالت فارس حکمفرما ساخت.

امیر مبارز الدین شاهی تند خوی و متعصب و ستمگر بود.حافظ در غزلی به این موضوع چنین اشاره می کند:

راستی خاتم فیروزه بو اسحاقی ----- خوش درخشید ولی دولت مستعجل بود
دیدی آن قهقهه کبک خرامان حافظ ----- که زسر پنجه شاهین قضا غافل بود

لازم به ذکر است حافظ در معدود مدایحی که گفته است نه تنها متانت خود را از دست نداده است بلکه همچون سعدی ممدوحان خود را پند داده و کیفر دهر و ناپایداری این دنیا و لزوم رعایت انصاف و عدالت را به آنان گوشزد کرده است.

اقدامات امیر مبارزالدین با مخالفت و نارضایتی حافظ مواجه گشت و وی با تاختن بر اینگونه اعمال آن را ریاکارانه و ناشی از خشک اندیشی و تعصب مذهبی قشری امیر مبارز الدین دانست.

سلطنت امیر مبارز الدین مدت زیادی به طول نیانجامید و در سال 759 ه.ق دو تن از پسران او شاه محمود و شاه شجاع که از خشونت بسیار امیر به تنگ آمده بودند توطئه ای فراهم آورده و پدر را از حکومت خلع کردند. این دو امیر نیز به نوبه خود احترام فراوانی به حافظ می گذاشتند و از آنجا که بهره ای نیز از ادبیات و علوم داشتند شاعر بلند آوازه دیار خویش را مورد حمایت خاص خود قرار دادند.

تصویر
اواخر زندگی شاعر بلند آوازه ایران همزمان بود با حمله امیر تیمور و این پادشاه بیرحم و خونریز پس از جنایات و خونریزی های فراوانی که در اصفهان انجام داد و از هفتاد هزار سر بریده مردم آن دیار چند مناره ساخت روبه سوی شیراز نهاد.

مرگ حافظ احتمالاً در سال 971 ه.ق روی داده است و حافظ در گلگشت مصلی که منطقه ای زیبا و با صفا بود و حافظ علاقه زیادی به آن داشت به خاک سپرده شد و از آن پس آن محل به حافظیه مشهور گشت.

نقل شده است که در هنگام تشییع جنازه خواجه شیراز گروهی از متعصبان که اشعار شاعر و اشارات او به می و مطرب و ساقی را گواهی بر شرک و کفروی می دانستند مانع دفن حکیم به آیین مسلمانان شدند.

در مشاجره ای که بین دوستداران شاعر و مخالفان او در گرفت سرانجام قرار بر آن شد تا تفألی به دیوان خواجه زده و داوری را به اشعار او واگذارند. پس از باز کردن دیوان اشعار این بیت شاهد آمد:

قدیم دریغ مدار از جنازه حافظ ----- که گرچه غرق گناه است می رود به بهشت

حافظ بیشتر عمر خود را در شیراز گذراند و بر خلاف سعدی به جز یک سفر کوتاه به یزد و یک مسافرت نیمه تمام به بندر هرمز همواره در شیراز بود.

وی در دوران زندگی خود به شهرت عظیمی در سر تا سر ایران دست یافت و اشعار او به مناطقی دور دست همچون هند نیز راه یافت.

نقل شده است که وی مورد احترام فراوان سلاطین آل جلایر و پادشاهان بهمنی دکن هندوستان قرار داشت و پادشاهان زیادی او را به پایتخت های خود دعوت کردند. حافظ تنها دعوت محمود شاه بهمنی را پذیرفت و عازم آن سرزمین شد ولی چون به بندر هرمز رسید و سوار کشتی شد طوفانی در گرفت و خواجه که در خشکی، آشوب و طوفان حوادث گوناگونی را دیده بود نخواست خود را گرفتار آشوب دریا نیز بسازد از این رو از مسافرت شد.

شهرت اصلی حافظ و رمز پویایی جاودانه آوازه او به سبب غزلسرایی و سرایش غزل های بسیار زیباست.

ویژگی های شعر حافظ


برخی از مهم ترین ابعاد هنری در شعر حافظ عبارتند از:

1- رمز پردازی و حضور سمبولیسم غنی

رمز پردازی و حضور سمبولیسم شعر حافظ را خانه راز کرده است و بدان وجوه گوناگون بخشیده است. شعر وی بیش از هر چیز به آینه ای می ماند که صورت مخاطبانش را در خود می نمایاند، و این موضوع به دلیل حضور سرشار نمادها و سمبول هایی است که حافظ در اشعارش آفریده است و یا به سمبولهای موجود در سنت شعر فارسی روحی حافظانه دمیده است.
چنان که در بیت زیر "شب تاریک" و "گرداب هایل" و . . . را می توان به وجوه گوناگون عرفانی، اجتماعی و شخصی تفسیر و تأویل کرد:
شب تاریک و بیم موج و گردابی چنین هایل
کجا دانند حال ما سبکباران ساحلها


2-رعایت دقیق و ظریف تناسبات هنری در فضای کلی ادبیات

این تناسبات که در لفظ قدما (البته در معنایی محدودتر) "مراعات النظیر" نامیده می شد، در شعر حافظ از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است.

به روابط حاکم بر اجزاء این ادبیات دقت کنید:

ز شوق نرگس مست بلند بالایی
چو لاله با قدح افتاده بر لب جویم
شدم فسانه به سرگشتگی که ابروی دوست
کشیده در خم چوگان خویش، چون گویم


3-لحن مناسب و شور افکن شاعر در آغاز شعرها

ادبیات شروع هر غزل قابل تأمل و درنگ است. به اقتضای موضوع و مضمون، شاعر بزرگ لحنی خاص را برای شروع غزلهای خود در نظر می گیرد، این لحنها گاه حماسی و شورآفرین است و گاه رندانه و طنزآمیز و زمانی نیز حسرتبار و اندوهگین.

بیا تا گل برافشانیم و می در ساغر اندازیم
فلک را سقف بشکافیم و طرحی نو در اندازیم

***

من و انکار شراب این چه حکابت باشد
غالباً این قدرم عقل و کفایت باشد

***

ما آزموده ایم در این شهر بخت خویش
باید برون کشید از این ورطه رخت خویش

4- طنز

زبان رندانه شعر حافظ به طنز تکیه کرده است. طنز ظرفیت بیانی شعر او را تا سر حد امکان گسترش داده و بدان شور و حیاتی عمیق بخشیده است. حافظ به مدد طنز، به بیان ناگفته ها در عین ظرافت و گزندگی پرداخته و نوش و نیش را در کنار هم گرد آورده است.
پادشاه و محتسب و زاهد ریاکار، و حتی خود شاعر در آماج طعن و طنز شعرهای او هستند:

فقیه مدرسه دی مست بود و فتوا داد
که می حرام، ولی به ز مال او قافست

باده با محتسب شهر ننوشی زنهار
بخورد باده ات و سنگ به جام اندازد


5- ایهام و ابهام

شعر حافظ، شعر ایهام و ابهام است، ابهام شعر حافظ لذت بخش و رازناک است.
نقش موثر ایهام در شعر حافظ را می توان از چند نظر تفسیر کرد:
اول، آن که حافظ به اقتضای هنرمندی و شاعریش می کوشیده است تا شعر خود را به ناب ترین حالت ممکن صورت بخشد و از آنجا که ابهام جزء لاینفک شعر ناب محسوب می شود، حافظ از بیشترین سود و بهره را از آن برده است.
دوم آن که زمان پرفتنه حافظ، از ظاهر معترض زبانی خاص طلب می کرد؛ زبانی که قابل تفسیر به مواضع مختلف باشد و شاعر با رویکردی که به ایهام و سمبول و طنز داشت، توانست چنین زبان شگفت انگیزی را ابداع کند؛ زبانی که هم قابلیت بیان ناگفته ها را داشت و هم سراینده اش را از فتنه های زمان در امان می داشت.

سوم آن که در سنن عرفانی آشکار کردن اسرار ناپسند شمرده می شود و شاعر و عارف متفکر، مجبور به آموختن زبان رمز است و راز آموزی عارفانه زبانی خاص دارد. از آن جا که حافظ شاعری با تعلقات عمیق عرفانی است، بی ربط نیست که از ایهام به عالیترین شکلش بهره بگیرد:

دی می شد و گفتم صنما عهد به جای آر
گفتا غلطی خواجه، در این عهد وفا نیست


ایهام در کلمه "عهد" به معنای "زمانه" و "پیمان"

دل دادمش به مژده و خجلت همی برم
زبن نقد قلب خویش که کردم نثار دوست


ایهام در ترکیب "نقد قلب" به معنای "نقد دل" و "سکه قلابی"

عمرتان باد و مرادهای ساقیان بزم جم
گر چه جام ما نشد پر می به دوران شما


ایهام در کلمه "دوران" به معنای "عهد و دوره" و "دورگردانی ساغر"

تفکر حافظ عمیق و زنده پویا و ریشه دار و در خروشی حماسی است. شعر حافظ بیت الغزل معرفت است.

جهان بینی حافظ


از مهمترین وجوه تفکر حافظ را می توان به موارد زیر اشاره کرد:

1- نظام هستی در اندیشه حافظ همچون دیگر متفکران عارف، نظام احسن است، در این نظام گل و خار در کنار هم معنای وجودی می یابند.

حافظ از باد خزان در چمن دهر مرنج

فکر معقول بفرما، گل بی خار کجاست؟

من اگر خارم اگر گل، چمن آرایی هست
که از آن دست که او می کشدم می رویم

2- عشق جان و حقیقت هستی است و در دریای پرموج و خونفشان عشق جز جان سپردن چاره ای نیست.

در ازل پرتو حسنت ز تجلی دم زد
عشق پیدا شد و آتش به همه عالم زد


عقل می خواست کز آن شعله چراغ افروزد
دست غیب آمد و بر سینه نامحرم زد


3- تسلیم و رضا و توکل ابعاد دیگری از اندیشه و جهان بینی حافظ را تشکیل می دهد.

آنچه او ریخت به پیمانه ما نوشیدیم
اگر از خمر بهشت است و اگر باده مست


تکیه بر تقوی و دانش در طریقت کافریست
راهرو گر صد هنر داد توکل بایدش


4- فرزند زمان خود بودن، نوشیدن جان حیات در لحظه، درک و دریافت حالات و آنات حقیقی زندگی

به مأمنی رو و فرصت شمر طریقه عمر
که در کمینگه عمرند قاطعان طریق


فرصت شما و صحبت کز این دو راهه منزل
چون بگذریم دیگر نتوان بهم رسیدن


5- انتظار و طلب موعود،

انتظار رسیدن به فضایی آرمانی از مفاهیم عمیقی است که در سراسر دیوان حافظ به صورت آشکار و پنهان وجود دارد، حافظ گاه به زبان رمز و سمبول و گاه به استعاره و کنایه در طلب موعود آرمانی است. اصلاح و اعتراض، شعر حافظ را سرشار از خواسته ها و نیازهای متعالی بشر کرده است:



تصویر
مژده ای دل که مسیحا نفسی می آید
که از انفاس خوشش بوی کسی می آید


***

ای پادشه خوبان، داد از غم تنهایی
دل بی تو به جان آمد وقت است که بازآیی


***

یوسف گم گشته باز آید به کنعان غم مخور
کلبه احزان شود روزی گلستان غم مخور


***

رسید مژده که ایام غم نخواهد ماند
چنان نماند و چنین نیز هم نخواهد ماند




داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
Online cialis
جمعه 16 آذر 1397 06:26 ق.ظ

Nicely put. Many thanks!
cialis daily new zealand we use it 50 mg cialis dose how much does a cialis cost cialis generic cialis rezeptfrei order cialis from india cialis billig cialis prices in england the best choice cialis woman generic cialis 20mg tablets
Cialis generic
چهارشنبه 14 آذر 1397 03:06 ب.ظ

This is nicely expressed. .
where cheapest cialis cialis billig cialis ahumada we recommend cheapest cialis cialis lilly tadalafi viagra vs cialis cialis official site comprar cialis navarr only best offers 100mg cialis does cialis cause gout
buy cialis without a doctor's prescription
چهارشنبه 14 آذر 1397 03:18 ق.ظ

Thanks. Numerous data!

buy cialis uk no prescription cialis coupons printable cialis preise schweiz prezzo cialis a buon mercato only best offers 100mg cialis cialis 20 mg effectiveness 40 mg cialis what if i take prices for cialis 50mg import cialis we recommend cheapest cialis
buy generic cialis
سه شنبه 13 آذر 1397 04:13 ب.ظ

You said it nicely..
only here cialis pills buy cialis cheap 10 mg 5 mg cialis coupon printable cialis in sconto cialis authentique suisse cialis baratos compran uk are there generic cialis buy cialis sample pack cialis tablets look here cialis order on line
buy cialis delhi
سه شنبه 13 آذر 1397 04:52 ق.ظ

With thanks. An abundance of posts.

ou acheter du cialis pas cher cialis 5 mg scheda tecnica cialis 5 mg funziona buy cialis online cialis 5 mg buy cialis daily dose generic cialis 30 day sample acquisto online cialis cialis online cialis price thailand
Buy cialis
دوشنبه 12 آذر 1397 04:45 ب.ظ

Cheers. A good amount of facts!

cialis generico online tadalafilo canadian cialis cialis daily new zealand cialis great britain cialis for sale in europa online cialis cialis online holland cialis 5 mg scheda tecnica viagra vs cialis vs levitra
buy tadalafil online
دوشنبه 12 آذر 1397 04:35 ق.ظ

Wow all kinds of helpful info!
generic cialis 20mg tablets cialis taglich cialis en mexico precio purchasing cialis on the internet cialis coupons cialis italia gratis cialis for daily use comprar cialis 10 espa241a cialis ahumada free cialis
buy cialis uk
یکشنبه 11 آذر 1397 04:08 ب.ظ

Amazing data. Kudos.
cialis generico lilly precios de cialis generico cialis purchasing cialis 20 mg cut in half cialis 5 effetti collaterali 200 cialis coupon buy cialis online american pharmacy cialis cialis pills boards american pharmacy cialis
buy cialis pills
یکشنبه 11 آذر 1397 04:13 ق.ظ

You made your position very nicely..
click now cialis from canada cialis prices preis cialis 20mg schweiz what is cialis ou acheter du cialis pas cher buy cialis online legal cialis 05 cialis prezzo di mercato tadalafil 5mg cialis en 24 hora
buy cialis uk
شنبه 10 آذر 1397 04:46 ب.ظ

You actually reported it very well.
generic cialis 20mg uk viagra vs cialis side effects of cialis walgreens price for cialis cialis kamagra levitra canadian discount cialis costo in farmacia cialis cialis kaufen wo cialis side effects dangers cialis dosage
Generic cialis
شنبه 10 آذر 1397 03:50 ق.ظ

Very good information, With thanks.
cialis 5 mg low dose cialis blood pressure wow cialis 20 cialis savings card only here cialis pills trusted tabled cialis softabs side effects of cialis free cialis cialis 10 doctissimo cialis diario compra
buy cialis
جمعه 9 آذر 1397 04:34 ب.ظ

Whoa plenty of valuable knowledge!
we recommend cialis info cialis online napol cuanto cuesta cialis yaho prices for cialis 50mg cialis great britain compare prices cialis uk how does cialis work cialis per paypa look here cialis cheap canada cialis generico milano
Cialis canada
جمعه 9 آذر 1397 04:48 ق.ظ

Kudos, Numerous write ups!

cialis wir preise cialis canada on line effetti del cialis interactions for cialis wow cialis tadalafil 100mg look here cialis cheap canada order cialis from india tesco price cialis ou acheter du cialis pas cher cialis authentique suisse
Cialis 20 mg
پنجشنبه 8 آذر 1397 05:26 ب.ظ

Reliable postings. Many thanks!
brand cialis generic cialis super kamagra we choice cialis pfizer india viagra vs cialis cialis generico online the best choice cialis woman cialis authentique suisse cialis bula cialis 5 mg funziona cialis side effects
buy tadalafil
پنجشنبه 8 آذر 1397 05:33 ق.ظ

Thank you, A lot of write ups.

purchasing cialis on the internet cialis generico in farmacia cialis tablets generic cialis review uk tadalafil 20 mg we use it 50 mg cialis dose cialis diario compra viagra cialis levitra generic cialis review uk cialis alternative
Online cialis
چهارشنبه 7 آذر 1397 04:49 ب.ظ

Good posts. Thank you.
low dose cialis blood pressure cialis daily new zealand cialis generico postepay cialis e hiv buy original cialis india cialis 100mg cost cialis manufacturer coupon how does cialis work brand cialis generic buy cialis cheap 10 mg
Cialis generic
چهارشنبه 7 آذر 1397 04:58 ق.ظ

You actually revealed that terrifically!
cipla cialis online cialis sicuro in linea cialis et insomni cialis flussig calis tesco price cialis cialis australian price interactions for cialis prezzo di cialis in bulgaria cialis professional from usa
buy generic levitra
جمعه 20 مهر 1397 06:41 ق.ظ

Very good forum posts. Appreciate it!
levitra levitra online cheap 20mg levitra levitra 10 mg prezzo vardenafil 20mg buy levitra generic cheap 20mg levitra cheap 20mg levitra buy levitra 10mg vardenafil 20mg
buy cialis online
سه شنبه 10 مهر 1397 05:54 ب.ظ

Amazing tons of superb advice!
cost of cialis per pill cialis mit grapefruitsaft we use it cialis online store cialis online deutschland cialis 20mg cialis prices generic cialis 20mg uk cialis 20 mg cut in half we like it safe cheap cialis we choice free trial of cialis
http://viagrayosale.com/
سه شنبه 27 شهریور 1397 10:06 ب.ظ

Wow tons of amazing advice!
dose size of cialis cialis 5 mg schweiz cialis super kamagra cialis patentablauf in deutschland buy cialis uk no prescription acquisto online cialis where to buy cialis in ontario how does cialis work cialis preise schweiz opinioni cialis generico
cialisyoues.com
پنجشنبه 15 شهریور 1397 01:27 ب.ظ

Regards! Valuable stuff!
click here cialis daily uk cialis 5 mg effetti collateral cialis 20mg preis cf cialis 20mg prix en pharmacie we recommend cialis best buy deutschland cialis online generic cialis with dapoxetine we like it cialis soft gel cialis preise schweiz cialis 05
http://buycialisonli.com/
سه شنبه 13 شهریور 1397 08:48 ق.ظ

You've made your stand pretty clearly!.
how can you buy viagra order viagra online no prescription viagra cheap price to buy viagra online viagra buy viagra online at buy viagra using paypal buy viagra 100mg generic viagra pharmacy can i buy viagra at walmart
http://cialisvi.com/
دوشنبه 12 شهریور 1397 07:17 ق.ظ

Thanks a lot! Ample info.

cialis herbs canadian cialis generic cialis in vietnam cialis cipla best buy cialis pills boards cialis daily dose generic buy generic cialis prix cialis once a da 5 mg cialis coupon printable cialis en 24 hora
http://cialisbuys.com/
یکشنبه 11 شهریور 1397 04:27 ب.ظ

Regards, I appreciate this!
buy cheap cialis in uk cialis super kamagra we like it cialis soft gel how does cialis work sialis usa cialis online cialis cuantos mg hay generic cialis pro 40 mg cialis what if i take wow cialis tadalafil 100mg
sildenafil generic
سه شنبه 23 مرداد 1397 05:36 ق.ظ

Thank you. A lot of data.

buy viagra without a prescription buy viagra online paypal generic viagra purchase viagra uk price buy viagra low cost where can i buy cheap viagra buy tadalafil buy viagra without a prescription viagra online with prescription how to buy generic viagra online
http://babecolate.com/cialisgenerika20mgkaufen.html
دوشنبه 22 مرداد 1397 09:21 ب.ظ

Info clearly considered..
prezzo di cialis in bulgaria cialis generic availability cialis pills price each where cheapest cialis cialis 50 mg soft tab buy cheap cialis in uk cialis 50 mg soft tab cialis pills price each cialis en mexico precio buy cheap cialis in uk
Online cialis
دوشنبه 7 خرداد 1397 08:09 ق.ظ

You revealed that wonderfully!
cialis side effects dangers get cheap cialis cialis daily dose generic cialis y deporte india cialis 100mg cost cialis 50 mg soft tab cialis pills american pharmacy cialis cialis 20 mg best price buy cialis sample pack
Cialis generic
جمعه 7 اردیبهشت 1397 11:00 ب.ظ

Thanks! Excellent stuff.
link for you cialis price cialis canadian drugs generic for cialis miglior cialis generico buying cialis overnight cialis rckenschmerzen cialis name brand cheap prix de cialis buying cialis on internet generic cialis levitra
Cheap viagra
سه شنبه 4 اردیبهشت 1397 04:12 ب.ظ

Nicely put. Regards.
viagra online prescription buy brand viagra online viagra online pharmacy cheap levitra viagra without presc safely buy viagra online buy discount viagra viagra online cheap viagra uk buy buy generic viagra cheap
Cialis canada
شنبه 18 فروردین 1397 07:16 ق.ظ

Terrific write ups. Cheers.
cialis 5mg prix sublingual cialis online brand cialis generic buy cheap cialis in uk only now cialis 20 mg cialis for sale south africa venta de cialis canada cialis 20 mg effectiveness cialis prezzo al pubblico cialis tablets australia
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


نمایش نظرات 1 تا 30